Đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền thủ tục hành chính: Bước chuyển từ "quản lý" sang "phục vụ"

Bước chuyển tư duy chiến lược

Thực tiễn quản trị tại Hà Nội thời gian qua cho thấy, việc tập trung quá mức thẩm quyền tại cấp Thành phố đã tạo ra những điểm nghẽn về cả thời gian lẫn nguồn lực. Cơ chế trung gian nhiều tầng nấc không chỉ gây tồn đọng hồ sơ mà còn hạn chế tính chủ động của cấp cơ sở, khiến địa phương dễ dàng rơi vào thế bị động trước các vấn đề dân sinh cấp bách như thủy lợi, đê điều hay quản lý chất thải. Trong lộ trình chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp kể từ ngày 01/07/2025, Thành phố Hà Nội đã xác định rõ ràng: Phân cấp, ủy quyền là yêu cầu tất yếu để giải phóng nguồn lực xã hội và hiện đại hóa năng lực điều hành đô thị.

Về bản chất, đây là sự chuyển dịch từ phương thức quản trị vi mô sang mô hình điều hành dựa trên mục tiêu và kết quả thực chất. Phương thức vận hành mới hướng tới việc thay thế tư duy quản lý hành chính đơn thuần bằng tinh thần chủ động đồng hành cùng người dân và doanh nghiệp. Việc ủy quyền 636 thủ tục hành chính nhằm xây dựng năng lực cho bộ máy cơ sở, giúp các xã, phường thực hiện đầy đủ chức năng của một cấp quản lý, có quyền tự quyết và tự chịu trách nhiệm trong phạm vi thẩm quyền. Bước chuyển này trực tiếp tối ưu hóa bộ máy, rút ngắn quy trình xử lý thủ tục, qua đó, Thành phố đặt mục tiêu khơi thông nguồn lực xã hội thông qua việc tiết kiệm thời gian và chi phí. Đây là nền tảng để Hà Nội kiến tạo hệ thống quản trị minh bạch, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả phục vụ trong kỷ nguyên mới.

Giao quyền gắn với nguồn lực

Để việc phân cấp không gây áp lực quá tải cho cơ sở, Hà Nội triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp về cơ chế, nhân lực và hạ tầng kỹ thuật. Trong quá trình thực thi, Thành phố quán triệt tinh thần "6 rõ": rõ việc, rõ người, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ lộ trình và rõ kết quả. Việc cụ thể hóa các tiêu chí này nhằm nâng cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu, đồng thời khắc phục tình trạng đùn đẩy hoặc né tránh trách nhiệm giữa các cấp. Về quy mô, danh mục ủy quyền liên tục được rà soát và mở rộng để đáp ứng nhu cầu thực tế, tăng từ 168 lên 636 thủ tục hành chính tính đến tháng 03/2026. Các nội dung này được thực hiện qua nhiều hình thức, tiêu biểu là 353 thủ tục từ cấp Thành phố về các Sở và 52 thủ tục ủy quyền trực tiếp về UBND cấp xã. Chỉ số này phản ánh quyết tâm thực hiện phân cấp triệt để, vượt mốc kế hoạch đề ra.

Song song với giao nhiệm vụ, công tác đảm bảo nguồn lực thực thi được chú trọng toàn diện. Thành phố đã đầu tư nguồn lực để trang bị hạ tầng công nghệ đồng bộ cho các xã, phường phục vụ chuyển đổi số. Về nhân lực, UBND Thành phố chỉ đạo rà soát vị trí việc làm, xây dựng khung năng lực và tổ chức tập huấn chuyên môn định kỳ cho đội ngũ công chức cơ sở. Đồng thời, các quy định về phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi cũng được ban hành nhằm đảm bảo ngân sách tương xứng với khối lượng công việc mới. Để giám sát hiệu quả, hệ thống chỉ số đo lường KPI đang được vận hành để đánh giá chính xác kết quả thực hiện của từng đơn vị và trách nhiệm người đứng đầu.

Giá trị thực tiễn và nền tảng quản trị số

Kết quả thực tiễn tính đến ngày 15/03/2026 cho thấy việc đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền đã tạo ra những chuyển biến định lượng cụ thể trong công tác điều hành của Thủ đô. Giúp rút ngắn thời gian xử lý bình quân 1 ngày trên mỗi thủ tục. Hiệu quả này không chỉ tiết kiệm hơn hàng chục tỷ đồng chi phí di chuyển, tiếp cận dịch vụ mà còn tạo ra lợi ích kinh tế gián tiếp ước tính hàng ngàn tỷ đồng mỗi năm thông qua việc giải phóng 32 triệu giờ lao động.

Đặc biệt, tại các lĩnh vực trọng điểm, thời gian xử lý hồ sơ đất đai giảm từ 15-30%, trong khi cấp phép xây dựng rút ngắn từ 3-5 ngày làm việc. Sự chuyển biến này đánh dấu bước thay đổi về chất trong vận hành bộ máy, khi các xã, phường thực sự trở thành cấp quản lý thực thụ với đầy đủ quyền tự quyết và trách nhiệm trong phạm vi thẩm quyền. Song song đó, phân cấp đã trở thành động lực mạnh mẽ thúc đẩy chuyển đổi số với tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt đạt 95,63%. Chỉ số này không chỉ vượt chuẩn ASEAN mà còn đưa Hà Nội tiệm cận các tiêu chuẩn quản trị đô thị hiện đại.

Những kết quả đạt được là tiền đề quan trọng để Thành phố tiếp tục hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương, đảm bảo tính thống nhất và thông suốt trong hệ thống chính trị. Việc chuẩn hóa quy trình gắn với công khai, minh bạch đã tạo ra nền tảng vững chắc để Hà Nội xây dựng chính quyền phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Đây chính là giá trị cốt lõi để Thủ đô phát triển bền vững và khẳng định vị thế tiên phong trong kỷ nguyên quản trị số.