Xây dựng Thủ đô Hà Nội trở thành một đô thị xanh là mục tiêu mà Thành phố hướng tới. Trong đó: môi trường được cải thiện, trên nền tảng phát triển bền vững, với yêu cầu mạnh mẽ trong phát triển đô thị, tốc độ đô thị hóa nhanh, các khu nhà ở, công trình xây dựng được cải tạo, hạ tầng giao thông được nâng cấp đem lại bộ mặt đô thị khang trang cho Thủ đô. Tuy nhiên, song song với quá trình xây dựng phát triển trên thì Thủ đô Hà Nội đang đối mặt với những khó khăn trong việc quản lý chất thải rắn xây dựng (CTRXD). Thực tế triển khai dự án đầu tư xây dựng các bãi đổ phế thải xây dựng và thoát nước chưa đạt yêu cầu đặt ra bởi còn những vướng mắc về vốn, giải phóng mặt bằng, cơ chế chính sách, công nghệ cũng như việc vận hành sau đầu tư. Hiện nay, trên địa bàn Thành phố được cấp phép hoạt động các điểm xử lý tái chế, bãi xử lý CTRXD tại 02 vị trí Nguyên Khê và khu vực nút giao Pháp Vân - Cầu Giẽ còn đang hoạt động nhưng chưa đáp ứng được hết nhu cầu thực tế, tình trạng đổ trộm CTRXD còn khó kiểm soát. Theo quyết định 609/QĐ-TTg ngày 25/4/2014 của Chính phủ xác định khối lượng CTRXD phát sinh đến năm 2030 có thể lên tới 3.400 tấn/ ngày, năm 2050 là 4.800 tấn/ ngày, khối lượng thực tế có thể lớn hơn nhiều tại các thời điểm khác nhau cũng như các địa bàn có nhiều dự án đầu tư phát triển đô thị. Do đó thực hiện đề án "Tổng thể công tác quản lý chất thải rắn xây dựng trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn đến năm 2030" là hết sức cần thiết, cấp bách và cần thực hiện một cách đồng bộ.
Ảnh minh họa: Tình trạng đổ trộm chất thải rắn xây dựng tại khu dân cư
Đề án đưa ra một số mục tiêu cụ thể đến năm 2030 như sau:
Phấn đấu đạt chỉ tiêu 90% tổng lượng CTRXD phát sinh tại các đô thị được thu gom, xử lý đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường trên địa bàn Thành phố, trong đó 60% được tái sử dụng hoặc tái chế thành các sản phẩm, vật liệu tái chế bằng các công nghệ phù hợp;
Áp dụng các vật liệu từ tái chế CTRXD vào công trình xây dựng: Bắt buộc 100% các công trình xây dựng sử dụng vốn ngân sách phải sử dụng vật liệu được tái chế từ CTRXD vào các công trình xây dựng để thay thế các vật liệu được khai thác từ tài nguyên;
Hình ảnh minh họa: Công trình xây dựng 100% vốn ngân sách nhà nước
Mỗi phường, xã phải có ít nhất tối thiểu từ 01 - 02 điểm tập kết tạm thời CTRXD phát sinh từ quá trình cải tạo, sửa chữa nhỏ của các hộ gia đình, cá nhân nhỏ lẻ;
Mỗi đô thị cần có 1-2 khu xử lý CTRXD, có thể bố trí liền kề với trạm trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt. Các đô thị ở gần nhau sử dụng chung khu xử lý CTRXD nằm ở khoảng giữa 2 đô thị. Khu xử lý CTRXD có thể bao gồm các chức năng phân loại, bãi đổ, khu lưu trữ và trạm nghiền, tái chế CTRXD... Bố trí ở các khu vực ngoài đô thị hoặc dự kiến trong quy hoạch sẽ là vùng không gian xanh (các khu xử lý CTRXD sau một thời gian sẽ trồng cây xanh, chuyển thành đất không gian xanh cho đô thị). Vị trí các khu xử lý CTRXD xác định trong quy hoạch chuyên ngành và quy hoạch phân khu. Ưu tiên phương án sử dụng linh động các khu đất được quy hoạch là đất cây xanh trong các dự án để bố trí các khu/bãi xử lý CTRXD; khi dự án triển khai sẽ chuyển thành đất cây xanh theo quy hoạch;
Ưu tiên các giải pháp tái chế, tái sử dụng, kết hợp sử dụng trong các hoạt động san lấp mặt bằng, sản xuất vật liệu xây dựng.
Đề án xác định các chương trình, dự án, nhiệm vụ ưu tiên thực hiện đến năm 2030 gồm 7 nhiệm vụ cụ thể:
Khảo sát, đề xuất vị trí xử lý CTRXD để bổ sung vào Quy hoạch các điểm xử lý CTRXD.
Khảo sát, thống kê các vị trí khai hoang, phục hóa, cải tạo đất trồng lúa, đất trồng trọt kém hiệu quả để đề xuất các dự án khai hoang, phục hóa, cải tạo đất trồng lúa, đất trồng trọt kém hiệu quả, báo cáo UBND Thành phố.
Xây dựng Nghị quyết ưu đãi, hỗ trợ, khuyến khích sử dụng các sản phẩm tái chế từ chất thải rắn xây dựng
Ảnh minh họa: Tái chế rác thải
Xây dựng các tiêu chí, yêu cầu sử dụng vật liệu tái chế từ chất thải rắn xây dựng khi thiết kế xây dựng công trình sử dụng vốn Nhà nước
Các dự án về giao thông, các dự án có san nền, san lấp mặt bằng, yêu cầu Chủ đầu tư áp dụng sử dụng các vật liệu tái chế sau nghiền CTRXD song song với việc sử dụng vật liệu truyền thống (tỷ lệ áp dụng vật liệu tái chế chiếm tỷ lệ tối đa có thể trong công trình xây dựng. Tỷ lệ yêu cầu sẽ đưa ra trong quá trình nghiên cứu lập các tiêu chí và yêu cầu). Đưa ra các tiêu chí ưu tiên trong đấu thầu đối với việc sử dụng vật liệu tái chế từ CTRXD đảm bảo môi trường trong các gói thầu
Các dự án công trình xây dựng: Yêu cầu sử dụng gạch và các vật tư đáp ứng được các tiêu chuẩn, được tái chế từ CTRXD song song với sử dụng vật liệu truyền thống (tỷ lệ áp dụng vật liệu tái chế chiếm tỷ lệ tối đa có thể trong công trình xây dựng. Tỷ lệ yêu cầu sẽ đưa ra trong quá trình nghiên cứu lập các tiêu chí và yêu cầu). Đưa ra các tiêu chí ưu tiên trong đấu thầu đối với việc sử dụng vật liệu tái chế từ CTRXD đảm bảo môi trường trong các gói thầu;
Triển khai công tác lập hồ sơ mời thầu lựa chọn nhà đầu tư đối với một số dự án ưu tiên đang đề xuất chủ trương đầu tư và chưa lựa chọn được nhà đầu tư: Dự án Khu xử lý CTRXD tại xã Chương Dương (X16B), huyện Thường Tín, Dự án xử lý tái chế CTRXD tại xã Tiến Thắng, huyện Mê Linh, Bãi đổ CTRXD Trung Châu, huyện Đan Phượng;
Thí điểm triển khai mô hình phân loại, thu gom, vận chuyển và xử lý CTRXD trên địa bàn 01 xã;
Tổ chức tập huấn, đào tạo, tăng cường kiểm tra, nâng cao năng lực của các cán bộ quản lý nhà nước, cán bộ môi trường cấp cơ sở trong công tác quản lý, kiểm tra, giám sát các hoạt động thu gom, vận chuyển, xử lý CTRXD.
Tổng kinh phí dự kiến: 27,2 tỷ đồng từ nguồn ngân sách thành phố ngân sách cấp xã và các nguồn vốn huy động hợp pháp khác. Đồng thời, các đơn vị được giao nhiệm vụ chủ động xây dựng kế hoạch, lập dự toán kinh phí thực hiện hàng năm trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Theo quyết định, Giám đốc các Sở, ban, ngành, Chủ tịch UBND các cấp và thủ trưởng các đơn vị liên quan có trách nhiệm nghiêm túc triển khai các nội dung được giao trong Đề án. Quá trình thực hiện nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, các đơn vị phải kịp thời báo cáo về Sở Nông nghiệp và Môi trường để tổng hợp, trình UBND Thành phố xem xét điều chỉnh phù hợp thực tế.
Việc ban hành Đề án này là bước đi thiết thực nhằm cụ thể hóa các mục tiêu trong Chiến lược bảo vệ môi trường quốc gia, Quy hoạch bảo vệ môi trường quốc gia và Quy hoạch Thủ đô Hà Nội đến năm 2030, tầm nhìn 2050.
Quyết định có hiệu lực kể từ ngày ký và được gửi đến các sở, ngành, UBND cấp xã và các đơn vị liên quan để tổ chức thực hiện.