Vận dụng sáng tạo Luật Thủ đô (sửa đổi) với mô hình "Hành chính thông minh - Tận tâm phục vụ"

Từ tư duy "Một cấp - Không trung gian"

Dự thảo luật gồm 9 chương, 36 điều, không chỉ dừng ở định hướng mà đã được cụ thể hóa bằng nhiều cơ chế mạnh mẽ, tạo không gian pháp lý đột phá cho đổi mới, sáng tạo, bám sát tinh thần Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.

Một trong những điểm mạnh nhất của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) chính là tinh thần phân quyền triệt để và toàn diện cho chính quyền Thành phố với 192 thẩm quyền, trong đó có nhiều lĩnh vực quan trọng như tổ chức bộ máy, biên chế, ban hành văn bản quy phạm pháp luật. Cách tiếp cận này không phải là sự ưu tiên riêng cho Thủ đô, mà xuất phát từ yêu cầu phát triển rất cao mà Đảng, Nhà nước giao cho Hà Nội. Nghị quyết số 02 đã xác định mục tiêu đến năm 2065, Hà Nội trở thành thành phố toàn cầu, phát triển cao, bền vững, thuộc nhóm các thủ đô có chất lượng sống và mức độ hạnh phúc cao trên thế giới.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) cho phép Thủ đô tự chủ trong việc quản trị đô thị hiện đại, theo đó, không chỉ đóng vai trò "thực thi chính sách" mà Hà Nội còn phải "thiết kế chính sách" ở tầm cao hơn để đáp ứng mục tiêu, yêu cầu, kỳ vọng phát triển trong kỷ nguyên mới. Điều này đồng nghĩa với việc Thành phố sẽ được trao quyền chủ động hơn trong việc ban hành các cơ chế, chính sách đặc thù, phù hợp với thực tiễn phát triển, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các quy định ở cấp Trung ương. Đây là điểm đột phá lớn, tạo nền tảng để Thủ đô trở thành trung tâm kiến tạo phát triển, định hình các mô hình mới, lan tỏa động lực cho vùng và cả nước.

Thực tế hoạt động tại Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố đã chứng minh tính đúng đắn của tư duy này. Với mô hình hành chính một cấp trực thuộc UBND Thành phố, Trung tâm đã mạnh dạn sắp xếp lại mạng lưới từ 158 điểm tiếp nhận phân tán xuống còn 131 Điểm Hỗ trợ Dịch vụ công số tinh gọn, hiệu quả. Việc xóa bỏ các tầng nấc trung gian không chỉ giúp giảm 65,2% biên chế (từ 2.971 nhân sự xuống còn 1.035 người) mà còn tạo ra bước chuyển căn bản về năng suất lao động: tăng gấp 3,11 lần so với mô hình cũ. Đây chính là kết quả của việc thực thi sớm tinh thần tự chủ, tự quyết mà dự thảo Luật đang hướng tới để giải quyết các "điểm nghẽn" thể chế.

Dịch vụ công "Phi địa giới": Hiện thực hóa hạ tầng thể chế số

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) xác định khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là ba "trụ cột chiến lược". Để hiện thực hóa quy định về quản trị đô thị dựa trên dữ liệu, Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố đã đưa ứng dụng iHanoi trở thành nền tảng số thống nhất, kênh tương tác hiệu quả nhất giữa chính quyền và người dân. Đến cuối năm 2025, ứng dụng này đã đạt gần 6 triệu người dùng, minh chứng cho sức mạnh của sự kết nối không khoảng cách.

Đặc biệt, cơ chế tiếp nhận hồ sơ "phi địa giới hành chính" đối với 2075 thủ tục là một bước tiến vượt bậc trong việc xóa bỏ rào cản cư trú. Người dân có thể thực hiện giao dịch tại bất kỳ điểm hỗ trợ nào thuận tiện nhất mà không phụ thuộc vào nơi thường trú. Đây chính là sự vận dụng sáng tạo cơ chế "thử nghiệm có kiểm soát" (sandbox) mà dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đề xuất để thúc đẩy các mô hình kinh tế, quản trị mới. Nhờ đó, thời gian chờ đợi của người dân giảm 50%, bình quân chỉ còn khoảng 15 phút mỗi hồ sơ.

Công tác thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về đẩy mạnh chuyển đổi số quốc gia, xây dựng chính quyền điện tử, hướng tới chính quyền số cũng được Trung tâm đẩy mạnh trên nhiều lĩnh vực. Căn cứ các văn bản chỉ đạo của Trung ương và Thành phố Hà Nội, Trung tâm đã chính thức triển khai việc tiếp nhận hồ sơ theo hình thức trực tuyến đối với 12 thủ tục hành chính, dịch vụ công trên địa bàn Thành phố. Theo đó, kể từ ngày 01/4/2026, Trung tâm thực hiện tiếp nhận hồ sơ theo hình thức trực tuyến tại các Điểm hỗ trợ dịch vụ công số đối với thủ tục, dịch vụ công thuộc các lĩnh vực hộ tịch, lao động, đất đai, thương mại và các dịch vụ liên thông thiết yếu. Hệ thống tiếp nhận hồ sơ trực tuyến được xây dựng trên cơ sở bám sát nhu cầu thực tiễn của người dân, tổ chức và doanh nghiệp; phù hợp với lộ trình tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục hành chính của Thành phố.

Số liệu thống kê cho thấy quy mô và dư địa cải cách hành chính đã đặt ra yêu cầu tiếp tục đẩy mạnh triển khai trong các giai đoạn tiếp theo, cụ thể: Tính riêng trong quý I năm 2026, 12 thủ tục hành chính thuộc diện chuyển đổi sang hình thức trực tuyến có 152.942 hồ sơ trên tổng số 831.832 hồ sơ của toàn Thành phố, chiếm tỷ lệ 18,4%. Con số này phản ánh tiềm năng đáng kể trong việc mở rộng triển khai tiếp nhận hồ sơ trực tuyến, góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính và chất lượng phục vụ người dân, tổ chức và doanh nghiệp.

"Đến trước nhu cầu": Từ chính quyền quản lý sang chính quyền phục vụ

Việc xây dựng và hoàn thiện Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ mang ý nghĩa riêng cho cư dân Hà Nội mà còn đóng vai trò chiến lược đối với sự phát triển chung của cả quốc gia. Xuyên suốt các chính sách là triết lý lấy người dân làm trung tâm, đảm bảo mọi quy định từ giáo dục, y tế đến an sinh xã hội đều hướng tới mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng cuộc sống cho mỗi người dân. Đồng thời, tinh thần đẩy mạnh phân cấp được thể hiện rõ nét qua việc tin tưởng giao quyền cho các cấp cơ sở, cắt giảm tối đa các thủ tục "xin - cho", từ đó tạo sự linh hoạt và hiệu quả trong công tác quản lý điều hành tại địa phương. Triết lý của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) không chỉ là trao quyền lực mà là trao cơ chế để phục vụ nhân dân tốt hơn.

Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố đã cụ thể hóa tinh thần này qua phương châm "Đến trước nhu cầu - Tiên phong phục vụ". Các mô hình như "Tổ hành chính công xung kích" và Dịch vụ công lưu động đã chủ động mang dịch vụ đến tận nhà cho người cao tuổi, người yếu thế và vùng sâu, vùng xa. Tính từ ngày 10/03/2026, các Tổ Hành chính công xung kích gồm thành viên các Điểm hỗ trợ Dịch vụ công số, Công chức UBND xã phường, tổ trưởng tổ dân phố trên địa bàn Hà Nội đã phục vụ 569 trường hợp người cao tuổi, người yếu thế, người có công với cách mạng, gia đình chính sách thực hiện TTHC tại địa phương nơi cư trú. Những câu chuyện nhân văn về sự hỗ trợ kịp thời, không quản ngại khó khăn, bất kể thời gian làm việc ngoài giờ hành chính của các cán bộ, công chức, viên chức, người lao động toàn hệ thống Trung tâm đã cho thấy một minh chứng rõ nét cho mô hình chính quyền phục vụ.

Bên cạnh các mô hình phục vụ trực tiếp và lưu động, việc triển khai các KIOSK thông minh tại các Chi nhánh của Trung tâm đã góp phần mở rộng thêm một "cánh tay nối dài" của chính quyền phục vụ trong môi trường số. Các KIOSK không chỉ đơn thuần là thiết bị tra cứu, mà được thiết kế lại dựa trên hành trình trải nghiệm của người dân, giúp thực hiện nhiều thủ tục hành chính một cách trực quan, nhanh chóng và thuận tiện. Với khả năng hoạt động liên tục, không phụ thuộc vào khung giờ hành chính, KIOSK góp phần giảm tải cho bộ phận một cửa, đồng thời tạo điều kiện để người dân chủ động tiếp cận dịch vụ công mọi lúc, mọi nơi. Quy trình công chứng từ hồ sơ gốc được rút ngắn, người dân có cơ hội trải nghiệm dịch vụ số hóa trong môi trường phục vụ hiện đại, văn minh. Đặc biệt, đối với những nhóm đối tượng chưa thành thạo công nghệ, KIOSK với giao diện thân thiện, có hướng dẫn trực tiếp đã trở thành cầu nối quan trọng, giúp thu hẹp khoảng cách số, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số của Thủ đô.

Kiểm soát quyền lực bằng dữ liệu thời gian thực

Trao quyền mạnh mẽ luôn phải đi đôi với cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ. Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) dành riêng một chương để quy định về giám sát, kiểm tra và trách nhiệm giải trình. Tại Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố điều này được hiện thực hóa bằng hệ thống Dashboards giám sát thời gian thực và việc lắp đặt Camera AI, Mic AI tại các điểm tiếp nhận để theo dõi thái độ phục vụ của cán bộ. Mọi phản ánh, kiến nghị của người dân qua iHanoi đều được mã hóa, theo dõi tình trạng xử lý và cảnh báo tự động khi quá hạn. Việc công khai kết quả giám sát và xếp hạng mức độ hài lòng của từng đơn vị trên Cổng thông tin điện tử Thành phố đã tạo ra một áp lực tích cực về kỷ cương công vụ. Kết quả là chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ hành chính đạt mức 98,95% trong quý I-2026, một minh chứng rõ ràng khẳng định niềm tin của xã hội vào mô hình quản trị mới.

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) mang trong mình kỳ vọng về một "quy trình mở đường", tạo ra không gian thể chế đủ rộng cho Thủ đô bứt phá. Từ thực tiễn vận hành của Trung tâm Phục vụ hành chính công, có thể thấy rằng khi thể chế vượt trội được kết hợp với tâm huyết thực thi và công nghệ hiện đại, những "điểm nghẽn" lâu nay sẽ được hóa giải.

Việc sớm thông qua và triển khai Luật Thủ đô với những cơ chế như tại Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố sẽ không chỉ giúp Hà Nội phát triển đẹp hơn, văn minh hơn mà còn thực sự trở thành hình mẫu về quản trị hiện đại để lan tỏa kinh nghiệm ra cả nước. Với tinh thần "Cả nước vì Hà Nội, Hà Nội vì cả nước", Luật Thủ đô chính là bệ phóng để đưa Hà Nội vươn tầm khu vực và quốc tế trong kỷ nguyên mới. 

Với vai trò là cơ quan hành chính thuộc UBND thành phố Hà Nội thực hiện chức năng tham mưu, giúp UBND Thành phố quản lý nhà nước về công tác kiểm soát thủ tục hành chính, cải cách thủ tục hành chính, tổ chức thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông; là đầu mối tổ chức cung cấp thông tin, hướng dẫn, hỗ trợ, tiếp nhận, số hóa, phối hợp giải quyết, giải quyết (đối với một số thủ tục hành chính được ủy quyền), trả kết quả giải quyết thủ tục hành chính; tham mưu, tổ chức triển khai các nhiệm vụ ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội đã và đang đóng vai trò là đơn vị thực hiện nguyên tắc chính quyền phục vụ, đưa người dân, tổ chức và doanh nghiệp là trung tâm của sự phục vụ. 

Trong thời gian tới, mỗi cán bộ, công chức, viên chức và người lao động của Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố sẽ không ngừng nỗ lực, áp dụng Luật Thủ đô vào thực tiễn chuyên môn để nâng cao chất lượng phục vụ người dân, góp phần hiện thực hóa mục tiêu đổi mới, sáng tạo, bám sát tinh thần Nghị quyết số 02 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới.